درباره کتاب تائوت چینگ

۵۸ بازديد
تمدن چین باستان یکی از رازآلودترین تمدن‌های بشری است. چین باستان پر از آئین‌ها و سنت‌هایی  است که بر پایه‌ی خرد، اندیشه و فلسفه‌ی مخصوص خودشان بنا شده است. جهان‌بینی‌ و روش‌ زندگی ناشی از این فلسفه ورزی تا امروز زنده و پویا است و میلیون‌ها انسان را در سراسر جهان تحت تاثیر خود قرار داده است. یکی از ماندگارترین‌ آثار تمدن چین، کتاب تائو ت چینگ اثر لائو دزو است که خواندن آن، راه مناسبی برای آشنایی با فلسفه‌ورزی چینی‌هاست. 

درباره کتاب تائوت چینگ؛ کتاب مقدس تائوئیسم

تائو ت چینگ (Tao Te Ching)  یا با تلفظ درست‌تر آن دائو د جینگ یکی از کتاب‌های فلسفی چین باستان است که آن را منتسب به لائوزی حکیم و فیلسوف چین باستان می‌دانند. اندیشه، خرد و حکمت دورنمایه‌ی اصلی این کتاب است. بسیاری از اندیشمندان در چین قدیم این کتاب را کتاب فرزانگی می‌دانند.

تائو ت چینگ کتاب مقدس آئین «تائوئیسم» به شمار می‌رود هرچند محدوده‌ی اثرگذاری آن بسیار فراتر است. بسیاری از فیلسوفان چین باستان از جمله «کنفسیوس»، «منیسیوس»، «هانفزی» و «مائوزی» در بیان آموزه‌هایشان از مفاهیم و کلمات این کتاب بهره گرفته‌اند‌. ردپای تائو ت چینگ در هنر چین باستان نیز بسیار مشهود است. بسیاری از شاعران، باغبانان، خوش‌نویسان و نقاشان چینی از این کتاب الهام گرفته‌ و آثاری کم‌نظیر خلق کرده‌اند.تائو ت چینگ از چین بسیار فراتر رفته و هنر خاور دور را تحت تاثیر قرار داده است.

متن کامل تائو ت چینگ 5000 واژه است  و در ۸۱ فصل چند خطی نگاشته شده است. کتاب تائو ت چینگ دو قسمت دارد. قسمت 1تا 37 آن «تائو جینگ» یا «کتاب تائو» و 38 تا 81 آن «ت جینگ» یا «کتاب ت» نامیده می‌شود.شواهد تاریخی‌ای وجود دارد که تقسیم‌بندی کتاب تائو ت چینگ در ابتدا به این شکل نبوده و متن کتاب بعدها تقسیم بندی شده و متن اولیه یکپارچه بوده است.

تائو ت چینگ به چه معناست؟

تائو ت چینگ کلمه‌ی سه بخشی است. کلمه‌ی تائو یا دائو ترجمه‌ی دقیقی ندارد و معمولا ترجمه نمی‌شود. در معمول‌ترین ترجمه‌ها آن را به صورت تحت الفظی «راه»  ترجمه کرده‌اند و در معنای راستی و حق و حقیقت نیز به کار می‌رود. به طور دقیق در آئین دائوئیسم مفهومی مثل «امر غیرقابل توصیف جهان» یا «مبدأ همه چیز» را می‌رساند.

«ت» به معنای تقوا ، نیروی درونی و درونمایه‌ی شخصی افراد است . واژه ترکیبی تائو ت را می‌توان با مفهومی مانند اخلاق(integrity) مقایسه کرد. چینگ در این‌جا به معنای کتاب بزرگ یا کلاسیک معنا میدهد.

 

پژوهشگران معتقدند عنوان کامل کتاب تائو ت چینگ را می‌توان «کتاب تائو و اخلاق» (classic of the way’s virtue) ترجمه کرد. ترجمه‌های پیشنهادی دیگر برای عنوان کتاب، کانون عقل و فضیلت (the canon of reason and virtue) و کتاب کلاسیک اخلاق و مسیر (classic book of integrity and the way ) است.

تائوئیسم چیست؟

تائوئیسم یکی از سنت‌های مذهبی و فلسفی چین باستان است که به زندگی براساس «تائو» تاکید می‌کند. در مکتب تائوئیسم همه چیز بر این استوار است که منبع، الگو و جوهره‌ی هرچیز، چیزی است که وجود دارد. در بسیاری از مدارس فلسفی چین tao ایده‌ی اصلی و اساس همه‌ی چیز است.

لائو دزی، استاد اعظم

لائو دزو(lao-tzu) که در فارسی لائو تسه نیز نوشته می‌شود فیلسوف، خردمند و نویسنده‌ی چین باستان است. شهرت او برای بنیان‌گذاری آئین تائوئیسم است.

لائودزو شخصیتی نیمه افسانه‌ای است. تعدادی از تاریخ‌نگاران مدعیند چنین شخصیتی در تاریخ چین وجود نداشته است. اما دیگران تاریخ زندگی او را تخمین زده‌اند. در گذشته لائودزی را متعلق به 6 قرن قبل از میلاد مسیح و هم‌عصر کنفسیوس می‌دانستند، اما طبق نظرات جدید تاریخ‌نگاران او در عصر دولت‌های جنگ‌طلب، 4 قرن پیش از میلاد مسیح می‌زیست. اولین باری که در یک سند تاریخی به لائو دزی اشاره شده در کتاب شیجی است که تاریخ‌نگار چینی «سیما کیوآن» آن را نگاشته است. در این منبع روایت‌های مختلفی درباره‌ی لائو دوزی وجود دارد. روایت اول این است که لائو دزی همزمان با کنفسیوس می‌زیست. نام خانوادگی او «لی» و نام کوچکش «اِر» یا  «دَن»بود. او افسر بایگانی امپراتور بود.

طبق روایت دوم، لائوزی در زمان کنفسیوس می‌زیسته و کتابی در پانزده بخش نوشته است. این روایت می گوید لائوزی همان طالع‌بین و تاریخ‌دان بزرگ چینی «لائو دان» است که حدود ۴۰۰ سال پیش از میلاد مسیح زندگی می‌کرد.

 

در افسانه‌های شرقیان روایت دیگری هم درباره‌ی درباره‌ی لائوزی وجود دارد که می‌گوید او زمانی‌که به دنیا آمد روحش 996 سال داشت و 12 زندگی قبلی را گذرانده بود. بعضی مورخان غربی وجود دارند که ادعا می‌کنند، لائوزی وجود خارجی نداشته و کتاب تائو ت چینگ نیز مجموعه‌ای از نوشته‌های چندین فیلسوف چینی است.

منبع: فیدیبو